2 Temmuz 1993 -2 Temmuz 2019 Madımak olayının ardından Yirmialtı yıl geçti. 2 Temmuz, toplumsal belleğimizden izleri silinmeyecek derin yaralar açtı. unutulmadı, unutulmayacaktır.
Tarihler, 2 Temmuz 1993’ü gösteriyordu. Aziz Nesin’in de aralarında bulunduğu 33 alevi aydın, yazar, Pir Sultan Abdal Şenliklerinden dolayı Sivas’a Madımak oteline gelmişti. Karşıt olan iki grup arasında çıkan olaylar, ilk etapta polis tarafından bastırılmıştı. Bu sefer olaylar Madımak otelinin önüne taşmıştı. Burada ilk etapta araçları yakan grup, daha sonra Madımak otelini ateşe vermişti. Bu olayda oteldekiler, otel çalışanları ve göstericilerden bazıları yanarak ya da dumandan zehirlenerek yaşama veda etti. Olayın ardından 26 yıl geçti, ancak Madımak katliamı acısı tazeliğini koruyor. Her yıl Madımak oteli önünde çeşitli anma etkinlikleri düzenleniyor. Peki Madımak oteli nerede? Madımak katliamını kim yaptı? Madımak otelini neden yaktılar? Madımak katliamı ölenler kim? Madımak otelini kim yaktı? İşte Madımak oteli gerçeği…
MADIMAK KATLİAMINI KİM YAPTI?
Pir Sultan Abdal Şenlikleri kapsamında, aralarında Aziz Nesin'in de yer aldığı pek çok sanatçı ve fikir insanı dönemin Sivas valisi Ahmet Karabilgin'in özel davetlisi olarak Sivas'a geldi. Kültür Merkezi içindeki karşıt grupla çıkan taşlı sopalı çatışma, polis tarafından fazla büyümeden, zor kullanılarak önlendi. Binlerce kişiden oluşan karşıt grup, Kültür Merkezi’nden yeniden Hükümet Meydanı’na yürüdü. Hükümet Konağı’nı taşlamaya ve slogan atmaya başlayan grup ardından Madımak Oteli civarına ulaşarak, slogan atmayı sürdürdü. Grup ilk başta Madımak Oteli önündeki araçları ateşe verdi ve oteli taşladı. Madımak Oteli tutuşturulan perdeler ve alt katta bulunan eşyalarla beraber yakıldı. Otele sığınmış olan kişilerden, aralarında Nesimi Çimen, Asım Bezirci, Metin Altıok, Hasret Gültekin ve Muhlis Akarsu'nun da bulunduğu 35 kişi yanarak ya da dumandan boğularak yaşama veda etti. Aralarında Aziz Nesin'in de bulunduğu 51 kişi de olaylardan kendi olanaklarıyla, ağır yaralarla kurtuldu. İtfaiye merdiveniyle kurtarılmaya çalışılan Aziz Nesin, merdivendeki görevli tarafından darp edilip, merdivenden itfaiye aracı etrafında toplanan karşıt görüşlü kalabalığa doğru itildi. Başından yaralanan Aziz Nesin'i linç girişiminden araya giren polisler kurtardı. Yaralılar, polis arabalarıyla Tıp Fakültesi Hastanesi'ne götürüldü. Olayların ardından 33 konuk, 2 otel görevlisi ve 2 gösterici hayatını kaybetti. Akşam saatlerinde valilikçe ilan edilen 2 günlük sokağa çıkma yasağı ile birlikte, güvenlik güçleri şehirde tam bir hâkimiyet sağlayabildi.
Olayların ardından kentte sokağa çıkma yasağı ilan edildi; Vali Ahmet Karabilgin, Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu ve Emniyet Müdürü Doğukan Öner’e görevden el çektirildi.
Ekim 1993’te olaya karışanlar yargılanmaya başladı. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcısı Nusret Demiral, Ağustos 1994’te 124 sanıktan 29’unun idamını, 38’inin 15 yıla kadar ağır hapsini, 57’sinin de beraatını istedi.
Bu çarpıtılmış haberlerin etkisiyle bir kısım halkın Aziz Nesin’e tepki göstermesini fırsat bilen aşırı dinci gruplar, cuma namazından sonra çeşitli camilerden çıkan cemaatin arasına karışıp onları kışkırtmak suretiyle topluluklar oluşturmaya başladılar.
Tekbir sesleriyle ve “Şeytan Aziz”, “Sivas Aziz Nesin’e mezar olacak”, “Vali istifa” gibi sloganlar eşliğinde yürüyüşe geçen bu gruplardan biri, Hükümet Konağı’nı taş yağmuruna tutarken, başka bir gösterici grubu Aziz Nesin’in kitaplarının sergilendiği Kitap Fuarı’nı basarak, burayı tahrip etti.
Üçüncü bir grup ise Atatürk Heykeli’ne saldırdıktan sonra Pir Sultan Abdal Heykeli’ni yıktı. Ardından bu heykeli belediyeye ait bir araca yükleyerek Hükümet Konağı’nın önüne attı.
Giderek çoğalan göstericilerin son duraklarıysa Madımak Oteli oldu. Sayısı yaklaşık 10 bine varan kalabalık, saat 19.30 sıralarında polis ve asker barikatını yararak otele ulaştı ve ellerindeki yanar cisimleri kapı ve pencerelerden otelin içine atmaya başladı.
Gelen itfaiye ekiplerinin yangına müdahalesine de izin verilmeyince Madımak Oteli kısa süre içerisinde alevlere teslim oldu.
Otelden kaçmayı başaranlar olsa da, konukların büyük bölümü içeride mahsur kaldı.
Saat 20.00’ye doğru Er Eğitim Tugayı’ndan takviye olarak gönderilen acemi erler saldırganlarla otel arasına yerleştirilerek itfaiyenin çalışması sağlandı. Ancak, aralarında**Asım Bezirci, Hasret Gültekin, Muhlis Akarsu, Nesimi Çimen, Behçet Aysan** gibi şair, yazar ve sanatçıların bulunduğu 36 kişi yaşamını çoktan yitirmişti.
Beş katlı otelin dördüncü katında bulunan Aziz Nesin ve yanındakiler itfaiye merdiveniyle kurtarılırken, şair Metin Altıok yaralı olarak kaldırıldığı Gülhane Askeri Tip Akademisi Hastanesinde bir hafta sonra yaşamını yitirdi. Böylece Madımak Olayı’nın ardından ölen kişi sayısı 37’e yükseldi.
Aralık 1994’te sonuçlanan davada 26 sanık 15’er yıl, 60 sanık 3’er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Öteki sanıklar beraat etti.
Mahkeme, olayların tahrikçisi olduğu gerekçesiyle Aziz Nesin hakkında suç duyurusunda da bulundu; ancak Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı Nesin hakkında kovuşturma yapmaya gerek görmedi.
Ancak Yargıtay, girişilen eylemin “Anayasal düzeni zorla bozmaya kalkışmak” olduğu görüşüyle mahkemenin bu kararını bozdu. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Yargıtay’ın görüşüne uyarak 28 Kasım 1997‘de ikinci bir karar verdi.
İkinci kararda sanıklardan 38’idam cezasına çarptırıldı. Bu sanıklardan dördünün cezası, 18 yaşından küçük oldukları için 20 yıl, bir sanığın da akli dengesi bozuk olduğundan 15 yıl hapse indirildi.
Öteki sanıklar ise, 5 yılla 7 yıl 6 ‘şar ay arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.
MADIMAK KATLİAMINDA HAYATINI KAYBEDENLER
Ayrıca, olayların sorumlusu olarak gösterilen Aziz Nesin hakkında da idam isteğiyle suç duyurusunda bulunuldu. Savcılığın Aziz Nesin’e yönelik bu suçlaması kamuoyunda tepkiyle karşılandı ve “kıyımın sorumlularını aklamaya yönelik bir girişim” olaradeğerlendirildi.MADIMAK KATLİAMINDA HAYATINI KAYBEDENLER
Muhibe Akarsu - 45 yaşında, Muhlis Akarsu'nun eşi
Muhlis Akarsu - 45 yaşında, sanatçı
Gülender Akça - 25 yaşında
Metin Altıok - 53 yaşında, şair, yazar, felsefeci
Mehmet Atay - 25 yaşında, gazeteci, fotoğraf sanatçısı
Sehergül Ateş - 30 yaşında
Erdal Ayrancı - 35 yaşında
Behçet Sefa Aysan - 44 yaşında, şair
Belkıs Çakır - 18 yaşında
Asım Bezirci - 66 yaşında, araştırmacı, yazar
Muammer Çiçek - 26 yaşında, aktör
Serpil Canik - 19 yaşında
Carina Cuanna Thuijs - 23 yaşında, Hollandalı gazeteci
Nesimi Çimen - 62 yaşında, şair, sanatçı
Hasret Gültekin - 22 yaşında şair, sanatçı
Serkan Doğan - 19 yaşında
Gülsüm Karababa - 22 yaşında
Murat Gündüz - 22 yaşında
Emin Buğdaycı - 18 yaşında, şair.
Uğur Kaynar - 37 yaşında, şair
Koray Kaya - 12 yaşında
Asaf Koçak - 35 yaşında, karikatürist
Handan Metin - 20 yaşında
Menekşe Kaya - 15 yaşında
Sait Metin - 23 yaşında
Huriye Özkan - 22 yaşında
Yeşim Özkan - 20 yaşında
Nurcan Şahin - 18 yaşında
Ahmet Özyurt - 21 yaşında
Asuman Sivri - 16 yaşında
Özlem Şahin - 17 yaşında
Edibe Sulari - 40 yaşında, sanatçı
Yasemin Sivri - 19 yaşında
Cengizhan Demir - 28 yaşında
İnci Türk - 22 yaşında
Kenan Yılmaz - 21 yaşında - Otel çalışanı
Ahmet Öztürk - 21 yaşında - Otel çalışanı