**
DÜNYA LİDERLERİNİN ATATÜRK İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ**
Yeni Türk Devleti ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması nedeniyle; "Bizi arkadan vurdu, dağ başındaki haydutlarla, Mustafa Kemallerle anlaştı" diyenlere Fransız Başbakanının Mecliste verdiği cevap:
Dağ başındaki haydutlar diye isimlendirdiğiniz kahraman Mustafa Kemal ve Onun tüm askerleri burada olsalardı teker teker hepsinin heykellerini dikerdik. Böylesine kahraman bir antlaşma imzalamaktan gurur duyuyorum. (1921)
BRIAND**
Fransa Başbakanı**
Fransa, kendisine pek çok dostluk belirtileri göstermiş olan bu büyük adamın anısını daima canlı tutacaktır.
Eduard DALADIER
Fransa Başbakanı
Atatürk, yalnız Türk Milleti'nin değil, özgürlüğü uğruna savaşan bütün milletlerin önderiydi. O'nun direktifleri altında siz bağımsızlığınıza kavuştunuz. Biz de o yoldan yürüyerek özgürlüğümüze kavuştuk.
Sucheta KRIPALANI
Hint Parlamento Heyeti Başkanı
Benim üzüntüm, bu adamla tanışmak hususundaki şiddetli arzumun gerçekleşmesine artık imkan kalmamış olmasıdır."Sovyet Rusya Hariciye Nazırı Litvinof ile görüşürken kendisine onun fikrince bütün Avrupa'nın en kıymetli ve en ziyade dikkate değer devlet adamının kim olduğunu sordum. Bana Avrupa'nın en kıymetli devlet adamının Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal olduğunu söyledi. "
Franklin D. ROOSEVELT**
A.B.D Başkanı**
Ser, dayanıklı ve mücadeleci. Bence harika bir subay. Kelimenin tam manasıyla mükemmel bir yönetici."
General Liman Von Sanders
Asker-Devler adamı, çağımızın en büyük liderlerinden biri idi. Kendisi, Türkiye'nin dünyanın en ileri memleketleri arasında hak ettiği yeri almasını sağlamıştır. Keza O, Türklere, bir milletin büyüklüğünün temel taşını teşkil eden, kendine güvenme ve dayanım duygusunu vermiştir. Ben Atatürk'ün sadık arkadaşlarından biri olarak büyük iftihar duyuyorum.
General - DOUGLAS MC ARTHUR - Kasım 1963
Atatürk yalnız Türk tarihinin büyük bir siması değil, aynı zamanda bir büyük adamıdır. O'nun yeni Türkiye'yi yaratan eseri, yüzyıllara intikal eden bir anıt olarak kalacaktır. Yunanistan Başbakanı -
GENERAL METAKSAS
O; şahsi kazanç ve şöhret peşinde koşan basit bir diktatör değil, gelecek nesiller için sağlam temeller atmaya uğraşan bir kahramandı.
WALTER L. WRİGHT JR.
Atatürk'ün dış münasebetler konusu üzerindeki görüşlerini inceleyen bir kimse, fikirlerinin değeri ve ifade edildikleri zamanı aşan manaları karşısında daima hayrete düşer.
A.B.D. Büyükelçilerinden - AWRA M. WARREN
Büyük Atatürk'ün ufulünden dolayı teessürümüz o derece derin ve sonsuzdur ki, bunu ifade etmek için kelime bulamıyorum. Çünkü Atatürk, yalnız Türkiye'nin değil, bütün şarkın Ata'sı idi.
Afganistan - VELİ HAN
Türkiye'yi son ziyareti sırasında Anıtkabir'in altın defterine şu sözleri yazmıştı. "Atatürk artık rahatça ölebilirdi. -Mademki ışık parlamakta, alev yanmakta ve memleket ilerlemekte devam ediyor...
General DE GAULLE
Mustafa Kemal sosyalist değil, fakat görülüyor ki iyi bir teşkilatçı, yüksek anlayışlı, ilerici ve iyi düşünceli, akıllı bir lider. Mustafa Kemal, soygunculara karşı bir Kurtuluş Savaşı veriyor. Emperyalistlerin gururunu kıracağına ve Sultanı da yaranı ile birlikte alt edeceğine inanıyorum.
LENİN
Ben şimdiye kadar on beş hükümdar ve cumhurbaşkanı ile özel ve resmi konuşmalar yatım. Bu geceki kadar ezildiğimi hatırlamıyorum. Mustafa Kemal'de büyük bir ruh kudretinin esrarı var.(1922)
İngiliz Generali - SIR CHARLES TOWNSHEND
Ser, dayanıklı ve mücadeleci. Bence harika bir subay. Kelimenin tam manasıyla mükemmel bir yönetici.
Alman Generali - VON SONDERS
Fransa, kendisine pek çok dostluk belirtileri göstermiş olan bu büyük adamın anısını daima canlı tutacaktır.
Fransız Başbakanı - EDOUARD DALADIER
Hayatının sonuna kadar ulusunun mutlak güvenliğiyle kurduğu devletin başında kalan muzaffer kumandanın kişiliği eşi görülmemiş bir karekter örneğidir.
Eski İtalya Dışişleri Bakanı - COMTE CARLO SFORZA
Öyle zamanlar oldu ki, anılar içinde benim eşsiz nitelikte gördüklerimi düzeltti: "- Hayır... Ben bunda yanılmışım. Eğer şöyle düşünseydim ve yapsaydım sonucu daha eksiksiz olacaktı." dediği az değildi. Gerçekçilik O'nun korkmadığı şeydi.
Eski Amerika Elçisi - General, CHARLES H. SHERRİLL
Türkler O'na çok haklı olarak Atatürk dediler ve kendilerini baba tanıdılar. Gerçekten de O, ulusunu seven ve ulusu için didinen bir baba olmuş ve yurdunu çok az bir zamanda verimli, yaratıcı bir gelişmeye yöneltmiştir.
Macar Meclis Başkanı - GYULA KORNİS
Atatürk tarihten hakiki dersler almış nadir büyüklerden biridir. Bütün çaba ve uğraşmaları yalnız kendi ulusu içindir.
Alman Tarihçisi - Prof. HERBERT MELZİG
Kuvvetli karakterli ve dünya ulusları arasında kendi ulusunun haklı durumu üzerinde kesin ve pratik görüşlü bir adam olarak O, hiçbir zaman kişisel şöhret ve yükselme peşinde koşmadı. Yurdunun çıkarları her şeyin üstünde tutan ve ulusu için en faydalı sonuca varmaya çalışan bu zat, gücünü damarlarına işlemiş görev duygusundan alıyordu
İngiliz Yarbayı - A. RAWLİNSON
Atatürk'ün askerlik tarafına hayret etmiyorum. Her meslekte deha sahibi insanlar vardır, buna şaşılmaz. Fakat İsviçre Medeni Kanununu kabul etmek ve Türkiye'de yürürlüğe koymak! Bu âdeta dehanın da üstünde bir şey, hukuktan anlayan ve insan haklarına inanan biri sıfatıyla söylüyorum. İşte buna hayranım!
Fransız Milli Meclisi Başkanı - EDOUARD HERRİOT
Akıllı ve barışçı yöntemlerle gerçekleştirdiği eseri halkların tarihinde izlerini bırakacaktır.
Albert LEBRUN**
Fransız Cumhurbaşkanı**
Atatürk bu yüzyılın büyük insanlarından birinin tarihi başarılarını, Türk halkına ilham veren liderliğini, modern dünyanın ileri görüşlü anlayışını ve bir askeri lider olarak kudret ve yüksek cesaretini hatırlatmaktadır.
Çöküntü halinde bulunan bir imparatorluktan özgür Türkiye'nin doğması, yeni Türkiye'nin özgürlük ve bağımsızlığını şerefli bir şekilde ilan etmesi ve o zamandan beri koruması, Atatürk' ün Türk halkının işidir. Şüphesiz ki, Türkiye' de giriştiği derin ve geniş inkılaplar kadar bir kitlenin kendisine olan güvenini daha başarı ile gösteren bir örnek yoktur.
John F. KENNEDY**
A.B.D Başkanı**
Mustafa Kemal Atatürk, kuşkusuz 20. yüzyılda dünya savaşından önce yetişen en büyük devlet adamlarından biri, hiçbir millete nasip olmayan cesur ve büyük bir inkılapçı olmuştur. (1963)
Ben Gurion
İsrail Başbakanı
Büyük adamlar, kuşaklarının başındadır. Türk Milleti'nin başındaki büyük ve dahi Atatürk, politika ve savaş alanlarında yılmayan büyük ve yurtsever bir insandı.
KERAMA
Lübnan Başbakanı
Türkler O'na çok haklı olarak Atatürk dediler ve kendilerini baba tanıdılar. Gerçekten de O, ulusunu seven ve ulusu için didinen bir baba olmuş ve yurdunu çok az bir zamanda verimli, yaratıcı bir gelişmeye yöneltmiştir.
Gyula KORNİS
Macar Meclis Başkanı
Kemal Atatürk, yalnız bu yüzyılın en büyük adamlarından biri değildir. Biz Pakistan'da, Onu geçmiş bütün çağların en büyük adamlarından biri olarak görüyoruz. Askeri bir deha, doğuştan bir lider ve büyük bir yurtsever.
Eyüp Han
Pakistan Cumhurbaşkanı
Şöhreti bütün cihana yayılmış olan tecrübeli başkanın yönetimi herkesin sevgi ve saygısını çeken büyük Türk Milleti'nin milli bağımsızlığını devamlı bir başarı ile kuvvetlendirmiş ve yeni milli yapısını yaratmıştır.
Kalinin
Sovyet Başbakanı
Atatürk yalnız Türk tarihinin büyük bir siması değil, aynı zamanda bir büyük barış adamıdır. O'nun yeni Türkiye'yi yaratan eseri, yüzyıllara intikal eden bir anıt olarak kalacaktır.
General METAKSAS**
Yunanistan Başbakanı**
“ BÜTÜN İNSANLIK İÇİNDE GERÇEK BİR ONUR SİMGESİ ”
UNESCO-1963
“ Uluslararası anlayış ve barış yolunda çaba harcamış üstün bir kişi, olağanüstü bir devrimci, sömürgecilik ve emperyalizme karşı savaşan ilk lider, insan haklarına saygılı, dünya barışının öncüsü, insanlar arasında hiçbir renk, din, ırk ayrımı gözetmeyen eşsiz devlet adamı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu. ”
UNESCO Genel Kuruluna katılan
156 ülkenin 1981 yılında oybirliği ile kabul edilen kararı
ATATÜRK VE BARIŞ “ YURTTA BARIŞ, DÜNYADA BARIŞ”
· “ Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” düşüncesi ölümsüzdür. Atatürk’ün son zaferini, savaşta kazanılan zafer olarak değil, bütün dünya uygarlığı için önem taşıyan sosyal kültüre sahip bir insanın zaferi olarak adlandırıyorum. ”
Prof. Dr. Vitali ŞEREMET
(Rusya Bilimler Akademisi)
· “ Atatürk bir yandan savaş adamıdır ; öte yandan da barış adamıdır. Öte yandan da barış adamıdır. İçindeki büyük askeri deha, ulusunu çökmekten kurtarmış ; gene içindeki devlet adamı niteliği, hayatına ışık saçtığı milletinin yeniden doğuşunu sağlamıştır. ”
LORD KİNDROSS
· “ Mustafa Kemal ezeli düşman tanımazdı. Hiçbir vakit kazandığı zaferleri, aşırı isteklerle tehlikeye sokmamıştır. ”
Prof. GOTTARD JOSCHKE
· “ Büyük bir sebatkarlık ve ileri görüşle, devrimler ve ülkesini yeniden kurma işinin ardından koşuyor ; yüreğinde ülkesinin ateşli sevgisi, ulusal inancıyla o durmadan esinlendiği insanlık tutkusunu uzlaştırmaya çalışıyor varlığında O. ”
“ ... Mustafa Kemal’in tek bir düşüncesi vardır, dünya barışını sağlamaktır bu da ; bunun için de, kesin sınırlarını öz elleriyle çizmiş olduğu kendi ülkesinin dirliğini sağlamaya çalışır her şeyden önce ; bunun ötesinde herhangi bir tutkuyu kendisi beslemediği gibi hiç bir zaman körüklememiştir de. ”
Neila PAVLOVA (Paris 1930)
ATATÜRK’E ÖVGÜLER
· “ Atatürk diğer şahsiyetlerle mukayese kabul etmez. ”
Haydar ALİYEV
(Azerbaycan Cumhurbaşkanı)
· “ Einstein nasıl yüzlerce yıllık Newton fiziğinin geçirdiyse, Atatürk de yüzlerce yıllık bir imparatorluk yönetiminin yıkıntıları üzerinde demokratik bir toplum ve devlet kurdu. ”
“ Atatürk, demokrasi kuran bir dehadır. ”
Cornelius BISCHOFF
(Alman Edebiyatçı)
· “ Atatürk, yalnızca tüm zamanların en iyi komutanlarından biri değil, aynı zamanda siyaset kuramının büyük filozoflarından biridir. ”
Prof. Dr. Jorge Blanco VILLALTA
(Arjantinli Diplomat)
· “ Atatürk, tarihin Türk ulusuna ve insanlığa bir armağanıdır. ”
Klaus LİEBE
(Alman TV’ci)
· “ Atatürk, gideceği yolu bilen bir kişiydi. Bulunduğu ortamdan çok etkilenmeyen, tersine, o ortamı ve orada bulunanları etkileyerek doğruluğuna inandığı düşüncelere çeken bir kimse idi. ”
Andrew MANGO
(İngiliz İletişimci)
· “ Bana göre Atatürk’ün devlet adamı olarak büyüklüğü yalnız yaptığı devrimlerden ileri gelmiyor. O’nun uzak görüşlülüğü var. Solda ve sağda aşırılığı kesti ve onlarla savaştı. Komünistlerle faşistleri aynı hapislere doldurdu. Bu büyük bir meziyettir. Çünkü böylece normal bir devleti kurmayı başardı. Bu çok mühim. ”
Radi FİŞ
(Rus Edebiyatçı)
· “ Bu, dünyanın çok biçimli olduğunu ve yaşamın tekrarlanmadığını hissetmektir ve her durum için ayrı yanıt bulmak çabası demektir. Bence, Atatürk’ün ülke sorunlarını çözmek için göstermiş olduğu çabalar ve uyguladığı strateji de bundan ibarettir. ”
Prof. Dr. Mikail MEYER
(Moskova Üniversitesi)
· “ Atatürk özünde bir bilgindi. ”
“ Ama her şeyin ötesinde Türkler, başkalarından daha üstün olduklarını ileri sürmeyen ; yalnızca başkalarından daha kötü olmadıklarını söyleyen insanlardır. ”
Prof. Dr. Geoffrey LEWIS
(Oxford Üniversitesi)
“ Atatürk 24 karatlık bir önderdi. ”
Prof. Dr. Carther FINDLEY
(Ohio Stato Üniversitesi)
· “ Atatürk, tarihin dehalarından biriydi ; çağdaş uygarlığın Türkiye’de kök salmasını sağladı. ” David BARCHARD
(İngiliz Gazeteci)
· “ Eğer Atatürk olmasaydı, yalnız Türkiye diye bir devlet değil, Anadolu’da Türk diye bir şey de ortada olmayacaktı. Atatürk bir komutan olarak Türkleri yok olmaktan kurtardı. ”
“ Yıkılmış bir ülkeyi eline alıp onu sonunda demokrasiye kavuşturdu. İşlerliği olan bir ekonomiye sahip kıldı. İnsanların eğitim-öğretim gördüğü, dillerini öğrendiği bir ülkeye dönüştürdü. Ama bütün bunları rahatı yerinde zengin bir ülkede değil, son derece yoksul, yakılıp yıkılmış bir ülkede yaptı. Çiftçilik yapmak için hayvan kalmamıştı. Kentler yıkılmıştı. İşte bunun için Atatürk’ün çok üstün başarılar sergilediğini düşünüyorum. ”
Prof. Dr. Justine Mc CARTHY
(Kentucky Louisville Üniversitesi)
“ Atatürk, yaşamını ülkesine adamış örnek bir insandı. ”
“ Türkiye’yi çağdaş dünyanın bir parçası yapmak istedi. ”
Prof. Dr. Catherine BURIL
(ABD Colombia Üniversitesi)
“ Kahramanlıklarını göz önüne aldığımda, özetle diyebilirim ki, tarihte ülkesi için, M. Kemal Atatürk’ten daha büyük işler başarmış hiç kimse yoktur. ”
“ Çok değişken, olağanüstü, çok güzel, çok güçlü yapısı olan bir yüzü vardı Atatürk’ün. ”
“ Atatürk, ‘babalar kadar, anneler de eğitilmelidir ; yoksa çocuklar gün ışığı göremezler, ’ dedi. ”
Tarquin OLİVİER
(İngiliz Film Yapımcısı)
· “ Eğer Atatürk olmasaydı, yalnız Türkiye diye bir devlet değil, Anadolu’da Türk diye bir şey de ortada olmayacaktı. Atatürk bir komutan olarak Türkleri yok olmaktan kurtardı. ”
“ Yıkılmış bir ülkeyi eline alıp onu sonunda demokrasiye kavuşturdu. İşlerliği olan bir ekonomiye sahip kıldı. İnsanların eğitim-öğretim gördüğü, dillerini öğrendiği bir ülkeye dönüştürdü. Ama bütün bunları rahatı yerinde zengin bir ülkede değil, son derece yoksul, yakılıp yıkılmış bir ülkede yaptı. Çiftçilik yapmak için hayvan kalmamıştı. Kentler yıkılmıştı. İşte bunun için Atatürk’ün çok üstün başarılar sergilediğini düşünüyorum. ”
“ Çoğu kişi yalnız İzmir’in yakıldığını sanır. Oysa Doğu ve Batı Anadolu’daki hemen her kentin yakılıp yıkıldığı gözden uzak tutuluyor. Yunanlıların çekilirken her yeri yakıp yıktığı unutuluyor. ” Prof. Dr. Justine Mc CARTHY (Kentucky Louisville Üniversitesi)
“ Atatürk, yaşamını ülkesine adamış örnek bir insandı. ”
“ Türkiye’yi çağdaş dünyanın bir parçası yapmak istedi. ”
Prof. Dr. Catherine BURIL
(ABD Colombia Üniversitesi)
“ Atatürk zaferlerin en büyüğünü, milletinin yeniden doğuş zaferini kazandı. ” DE GAULLE
“ Atatürk sağ olsaydı, dünyanın görüntüsü başka olurdu. Gerçekten Atatürk sağ olsaydı ya da biz o büyük insanın yolundan gidebilseydik, dünyadaki Türkiye başka olurdu. ” WINSTON CHIRCHILL
“ Türkler kendi milli kurtuluşları için dövüşüyorlar. Mustafa Kemal tabi bir sosyalist değil. Ama görülüyor ki, iyi bir teşkilatçı, yüksek anlayışlı bir lider. ”
LENİN
“ Beni biraz sola çekiniz ve Mustafa Kemal’e yaklaştırınız.” ROOSVELT
· “ Mustafa Kemal’in kişiliği halk kitlelerinin ayaklanması ve halk mücadelelerinin öncüsü olmuştur. Bu mücadeleler, O’nun ölümünden sonra genişlemiş. Doğu ve Batı bloklarının arasındaki üçüncü dünyaya sirayet etmiş ve onu sömürge tahakkümünden kurtarmıştır.
Onun ölmez eseri, egemenliklerini elde etmiş milletlerin, kaderlerini hükmedenler için ışıklı bir örnek ve bir ilham kaynağı olarak kalacaktır. ”
HABİB BURGİBA
“ O bizimdir. Büyük değerler salt ait oldukları toplumun değil, tüm dünyanın malıdırlar. Aynı şekilde Atatürk de bir dünya değeridir. Bunun için Türkiye’nin O’nu tekeline almasına izin veremeyiz. Prof. ALİ MAZURİ
“ Atatürk’ün hayatı ve eseri sadece Türkiye için değil, fakat dünyanın bütün hür milletleri için bir ilham kaynağı olmaya devam edecektir. ”
ÇAN KAY ŞEK
“ Mustafa Kemal ; bir millet, bütün vasıtalarından mahrum edilse dahi, kendini kurtaracak vasıtaları yaratabileceğini ispat eden adamdır. ” ADOLF HİTLER
“ O çok ayrı, bambaşka bir adamdır. ”
MUSSOLİNİ
· “ Askerlik dehasıyla, insanlık idealini Atatürk kadar nefsinde birleştirmiş bir adam tanımıyorum. ”DOUGLAS MC ARTHUR
“ O’nu sizler layıkıyla takdir edemezsiniz. Büyüklüğünü gereği kadar ölçemezsiniz. O, yüce bir dağa benzer. Eteğinde yaşayanlar, bu yüceliği fark edemezler. Bu dağın azametini kavrayabilmek için O’na uzaklardan bakmak gerekir. ” KLOD FARER
“ Gazi konuşmayı severdi ; çünkü karşısındakini ikna etmek isterdi. Hayallerinde gerçekçi olup, arzularının bu sınırların dışına çıkmasına izin vermezdi. Bu karakterinin en dikkat çekici özelliği idi. Özlemlerini frenlemeyi bilirdi. ”
CHARLES DE CHAMBRUN
“ Atatürk yalnız Türkiye’nin değil, bütün insanlığındır. ”
GEORGE BLANCHE
“ Atatürk Türk toplumunu yaratma çabalarındaki başarıları da, gelecekteki Türk halk yığınları, onun bıraktığı mirasın artık kendilerine ait olduğunu öne sürdürebildikleri zaman gerçekten güven altına alınmış olacaktır. Atatürk bunalımlı dönemlerin lideridir, karizmatik liderdir. ”
DAKWART A. RUSTOW
· “ Yeni Türkiye Atatürk’le yalnız İslam anlayış ve görüşlerini değil, aynı zamanda Avrupa’nın düşünce biçimini de aşmıştır. Türkiye bir dürüstlük, samimiyet ve gerçekçilik politikası gütmekte ve bu yüzden tepkilere, başarısızlıklara uğramamaktadır. Bu politikanın kendinden öncekilere benzer yanı olmadığı gibi, taklidi de yoktur.
Atatürk’ün reformları ve sözleri göklerde bayrak gibi dalgalanıyor. Bu bayrak dünyaya barışı getirecektir. Ve bizler, bu büyük insanın düşüncelerini bile takip edebilecek güçte değiliz. ”
HERBERT MELZİG
· “ Sevimli, sempatik, mütevazi duruşlu, fakat kararlarında aşırı derecede ısrarlı, dileklerinde sarsılmaz surette sebatlı, görüşlerini açıklamada tereddüte yer bırakmayacak derecede açık bir liderdir Atatürk. ” LİMAN VON SANDERS
· “ Atatürk milletin yürüyeceği yolu çizmiştir. O yöneticidir. Tavsiyelerde bulunur. Her sahada verdiği direktifler toplumun faydasına olduğu için umumun tasvibini görür. Atatürk, istibdatla zor kullanarak milletini idare etmez, milletin genel tasvibi ile hareket eder. ”
GERARD TONGAS
· “ O zamandan beri Gazi Mustafa Kemal, Atatürk yani Türklerin babası olarak adlandırıldı; bu ismi, savaşlardaki başarıları, barışçı çalışmaları ve uygarlaştırıcı adımları ile hak etmişti... ”
“ Kuşkusuz tahta çıkabilirdi; sağ duyusu ve akılcılığı onu bundan uzak tutmuş, milletin babası Atatürk olayı tercih etmişti. Kasılmadan, övünmeden, şatafata kapılmadan düşünür niteliğini korumuş ve itibarı artmakta devam etmiştir.”
Charles DE CHAMBRUN
· “ Tarih, bu insan gibi vatanını kurtaran -daha gerçeği dirilten- büyük adamları her zaman sinesinde barındırır. Büyük bir mücadeleye teşebbüs etmek, çoğu zaman ölümsüzleşmeye yeter. Vercigetorix buna misaldir. –Galyalı kahraman gibi- Türk kahraman da her şeyin kaybedildiği zannedilen bir zamanda işe müdahale etti ve sonuç olarak her şey yeniden gözden geçirildi. Gerçekten, ben de Sevr’den sonra Türkiye’nin öldüğüne inanmıştım. Halbuki, Türkiye, Mustafa Kemal başında olduğundan beri yaşamakta ; hem de o kadar güçlü ki. ”
“ İşte, Türkiye’yi diriltmiş olan insan... Ona, inkarı mümkün olmayan bir heyecanla bakıyorum. Yaratıcı, eserine benziyor. Uzun ve aynı zamanda kuvvetli bir yüz, düşünceyi belirten derin kırışıklıkların yer aldığı geniş alın, enerji dolu çene, iki buzul gibi mavi gözler ; işte çehrenin açıkladığı özellikler ki insanı büyülemekte. Öyle geliyor ki bu hatları gevşetecek bir gülümseme mümkün değil ; ama gülümseme birdenbire ve şaşırtıcı bir tatlılıkla ortaya çıkıyor. Yaşı da belli olmuyor. Söylenenlere bakılırsa, Mustafa Kemal Paşa kırk bir yaşındadır. Kırışıklıklar derin, fakat bıyığı kumral, saçlar seyrelmiş, yumuşak görünümdedir. Mustafa Kemal Paşa’nın uykuya karşı inanılmaz şekilde karşı koyduğunu biliyorum. Yirmi bir gün süren bütün Sakarya Savaşı boyunca, en uzunu ancak beş saat olmak üzere, altı gece uyuyabilmiştir. Anadolu’nun Birinci Adamı böyledir. ”
“ Kendisiyle konuşuyoruz. İşte bir olağan dışılık : bu insan, muhatapları ile konuşurken onları dinliyor. Devlet adamları ile sık teması olan bir kimse, bunun nadiren karşılaşılan bir durum olduğunu bilir. Alışıldığı üzere, devlet adamları ile konuştuğunuz zaman, bunlar kendi kehanetlerine inanmış olarak insanı hiç dinlemezler ve sizin onlara söyleyeceklerinizi farz ederek önceden cevaplarını hazırlarlar. Sayabileceğim birçok devlet adamının tersine, Mustafa Kemal Paşa çok dinliyor, uzun zaman ve pek az cevap veriyor... ”
Claude FARRERE
· “Türkiye, son yıllar boyunca tarihin en şaşırtıcı devrini yaşamıştır. Bütün dünya onun çöktüğünü ve can çekiştiğini sanırken, birdenbire, adeta insanüstü bir gayretle doğrulmuş ve ilerlemiştir. Bu olay, o derece beklenmedik idi ki, gelecek kuşakların daima dikkatini çekeceğine inanmaktayız ; çünkü Türk’ün -haksız yere- değişikliğe ve çaba göstermeye yeteneksiz olduğunu iddia eden bütün tahminleri şaşırtmıştır. Ülkede gerçekleştirilen değişiklikler, şekil ve görünümde basit değişiklikler olmamıştır ; yok olan yalnız sultanlık ve halifelik değildir, bütün eskimiş Doğu’dur. Asırlardan beri, uygar ülkelerin uzağında efsaneler, teokratik yasalar, çağa uymayan yaşama biçimleri, akla aykırı, geçerliliği kalmamış kurallar içinde hapsedilmiş olarak yaşayan bu millet, birdenbire hayatın ve aklın çağrısı ile ortaya atılmış ve ilerlemiştir.”
Paul GENTİZON (Paris 1929)
· “ Kendisine haklı olarak Atatürk, yani Türklerin Ata’ sı denen Mustafa Kemal, girişim ve umutların gürültüsüyle ortalığı velveleye vermeden çalıştı. Düşmanın, insana şaşkınlık veren bu yapıt hakkında pek az şey bilişi de herhalde bundandır.” Georges DUHAMEL
· “ ... Ama asıl sevdiği ve zamanla milletinin de seveceği, ihtilalin beşiği ve devletin başkenti Ankara’ydı. Başkentin planlamasına ve yeniden imar edilmesine ciddi bir şekilde başlamıştı. (...) Zamanla, havası belki taşralı olan ama karakter bakımından Batılı ve yeni Türkiye Cumhuriyeti’ne şeref verecek bir şehir ortaya çıkacaktı. ”
Lord KİNROSS (Londra 1964)
· “ Mutlak bir yönetimin küllerinden ve zihniyetinden yepyeni bir devlet çıkardı. Felaketlerle dolu bir savaşta artık her şeyin kaybolur gibi olduğu bir sırada onun Türk halkına karşı inancı bir an bile sarsılmadı. Bu savaş övünç verici bir askeri geçmişe sahip bir ulus için çok acı bir denemeydi. İşte Atatürk Türk halkının kendi kendine olan güvenini yeniden canlandırdı, zihinlerini özgürlüğe kavuşturup güçlerini harekete geçirdi. Eskimiş bir geçmişi gömüp ulusuna geleceğin kapılarını açtı ve bu ulusa sonuna kadar inandı. ”
“ Kemal Atatürk’ün ileriyi görüşü o kadar keskin ve isabetli, olayların alacağı yön, halkın duyguları ve Türkiye’nin dış ilişkilerinin gerekleri konusundaki sezisi o kadar doğruydu ki, çevresindekiler kendilerine güç ve karışık gelen meselelerde ne yolda hareketedeceklerini O’na danışırlardı. Bu gibi durumlarda karşısındakine
yardıma her zaman hazırdı, ancak emretmez, sadece yol gösterirdi. ”
Sır Percy CORAINE
· “ Düşüş en derin noktasına vardığı, Osmanlı İmparatorluğunun son kalıntıları da dünya haritasından silinmek üzere olduğu sıradadır ki Mustafa Kemal ortaya çıktı. ”
“ Meydana getirdiği eser, geçmişte benzeri olmayan bir eserdir. ”
Benoist-MECHIN
“ Gerçekten de, dahi bir asker ve siyaset adamı (ki pek az görülen bir bağdaşmadır bu) olan Mustafa Kemal çağımıza kendi damgasını vurmuştur. ”
“ Yaşamına gelince... Ülkesi için sürekli bir didinme, bir savaşma olmuştur bu ; yurduna hizmet yolunda bükülmez bir istem ; yalan dolan tanımaz bir asker açık yürekliliği. ”
Rene MARCHAND (Paris 1927)
“ Atatürk’ün saltçı yönetimi, ortaya koyduğu yapıtın sonuçları göz önünde tutulunca, tümüyle yerinde görülür. Çünkü, Atatürk, ardında Türkiye’nin yeniden saltçı bir yönetimin boyunduruğuna girmesini olanaksız kılacak kadar güçlü demokratik kurumlar bırakmıştır. ”
M.M. MOUSHRRAFA
“ Atatürk, insanların bilinçli düşünceyle, irade gücüyle, tarihlerini bugün de yaratabileceklerini gösterdi. Başarısı (geçmişe dönüp her şeye topluca bakıldığı zaman bile) kaçınılmaz bir yön taşıyan, başka türlü düşünülmesi olanaksız bir başarı değildir. Tarihte bu olay ölçüsünde önemli, kesin bir olayın daha az beklenir, daha az kestirilir olduğu pek görülmemiştir. ”
Herbert J. MULLER (New York 1961)
· “ Mustafa Kemal’in yapıtı, bir ulusu değiştirmek, onu gençleştirmek, aydınlığa kavuşturmak ve örgütlendirmek yolunda şimdiye dek yapmaya pek yürek bulunamamış,usa en şaşkınlık verici girişimlerden biri olmuştur.”
Rene PINON (Paris 1931)
· “ ... Türkiye’yi 20-30 yıl önce görüp bugün tekrar ona dönen gezginler, büyük savaştan bu yana. Atatürk’ün tartışma götürmez önderliğinden bu yana, bu ülkenin ne duruma yükseldiğini doğru olarak ölçebilirler. ”
Eugene PITTARD (1939)
· “ Başarılarının gizi ise şuradadır : Girişeceği her atılımı önceden içinde uzun uzun, hiçbir şeyi rastlantıya bırakmadan, en ufak, ayrıntılarına dek hesaplayarak, işleyip olgunlaştırır. ”
“ Günü geldi mi, tasarlamış olduğu şeyi açıklar ; bunun başarıya ulaşacağına kesinlikle güveni vardır artık. O zaman dudaklarında yeniden, yengilerinden bir gün önce söylediği hep şu sözler belirtir : Büyük şeyler göreceksiniz ! ”
Noelle ROGER (Paris 1930)
· “ Türk yurtseverliğinin gerçekleştirmeye çalıştığı ulusal yenileşme çabasındaki yücelik ve soyluluğu kavrayıp buna saygı göstermesini bilecek herkes, bir dostluğun kendisine doğru açılmış dolambaçsız ve güvenilir yolunu kolaylıkla bulacaktır. Bu dostlukta, ona gerçekten bel bağlamışlar için, hiçbir hainlik, hiçbir umut kırıklığı yer almaz. ”
Albert SARRAUT
· “ ... Son yirmi yıl boyunca, her geçen yılla, gerek yurdunda, gerek yabancı ülkelerde kendisine verilen değer artmış, saygınlığı büyümüştü. Belli başlı çağdaşlarından birkaç tanesi, gönüllerde ne kadar korku uyandırıyorsa, Atatürk o kadar saygı uyandırmıştır. Daha çok yaşamış olsaydı, daha da çok işler başarırdı ama şimdiki durumda, ordularına, temeli sağlam oturtulmuş bir devlet gibi imrenilir bir kalıt bırakmıştır. ”
Donald E. WEBSTER
(Philadelphia 1939)
“ Bütün ünler arasında Atatürk, en büyüğüne nail oldu. Ulusunu
çağdaşlaştırma ünü. ”
Fransa Cumhurbaşkanı Charles de GAULLE
(25 Ekim 1968’deki Türkiye ziyaretinde,
Anıtkabir özel defterinden alıntı)
“ Atatürk, insanlık için yararlı küreselleşmenin nasıl olabileceğini de sergilemiştir. ” Andrew MANGO
(İngiliz İletişimci)
ATATÜRK VE LAİKLİK
· “ Atatürk, özgürlük ve barışın ölümsüz mimarı ”
Prof. Dr. Bernard LEWIS
(ABD Princeton Üniversitesi)
· “ Laiklik, Avrupa Birliğinin koşullarından biridir. ”
“ Türkiye, Batılı uluslarla Müslüman ülkeler arasında bir köprüdür. ”
Prof. Dr. Walter Leisler KIEP
(Alman Bilim Adamı)
· “ Sanırım, yalnız başka İslam ülkelerinde değil, birçok Müslüman olmayan ülkede de eksik olan şey, M. Kemal Atatürk yeteneğinde önderlerin bulunmayışıdır. ”
Prof. Dr. Heath LOWRY
(Princeton Üniversitesi)
· “ Bence, Atatürk Türkiye’si gerçekten de İslam ile demokrasi, laiklik ve çağdaşlaşma arasında herhangi bir bağdaşmazlık bulunmadığının kanıtıdır. ”
Dr. Joseph SISCO
(ABD’li Diplomat)
· “ Türkiye, İslam dünyasında bir mucize manzarası göstermektedir. Türkler ebediyen Atatürk’e minnettar kalacaklardır. ”
İKBAL
· “ Bütün yorumcular Halifeliğin ilgası ve bu çerçevede laikleştirme tedbirlerinin Türkiye’nin tarihinde bir dönüm noktasını vurguladığı hususunda mutabık kalmışlardır. ”
“ Türkiye Cumhuriyeti eski Türkiye’nin üç asırda yapamadığını üç günde gerçekleştirdi. Teokrasinin son köstebeklerinden de kurtuldu. ”
Prof. Paul DUMANT
- “ Bana göre Atatürk’ün laiklik ilkesini getirmekle amaçladığı şey şuydu : Devleti ; belli bir programı olan din adamlarının müdahalesinden, dini de yine belli programı olan politikacıların müdahalesinden korumak. ”
Prof. Dr. Bernard LEWIS
(ABD Princeton Üniversitesi)
· “ Devletçilik, Türkiye’de modern sanayiinin nasıl çalıştığını anlayan teknik iş gücünü yetiştirdi. ”
“ Laiklik, Türk ulusunu daha ileriye ve daha demokratik bir düzene götürmek içindi. ”
Prof. Dr. Villiam HALE
(Londra Üniversitesi)
· “ Atatürk, demokrasi ile dini barışçı yolla bağdaştırdı. ”
“ Atatürk, halktan uzak ve kopuk olmak, ondan gelecek geri-besleyici tepkilerden yoksun kalmak istemeyen karizmatik bir önderdi. Bütün bu özelliklerin tümüne “Halkçılık” diyoruz.
Prof. Dr. Klaus Von BEYME
(Heileberg Üniversitesi)
· “ Biz bugün kendi ülkemizde din ile devleti birbirinden ayırmayı nasıl başarabileceğimizi düşünüyoruz. Dini bireylerin özel yaşamlarına yerleştirip, devletin kamu yaşamını dinden bağımsız, çağdaş bir devlet olarak yönetmesini nasıl sağlayabileceğimizi düşünüyoruz. Bütün bu olgular, M. Kemal Atatürk’ün eserinin güncelliğinin çok büyük ve çok önemli olduğunu gösteriyor. ”
“ M. Kemal Atatürk, Batılı güçlere karşı koyabilmek için, tarihin mirası olan geçmişe kapanmamak gerektiğini, tersine bu geçmişten yola çıkarak çağdaşlaşmanın zorunlu olduğunu gördü. ”
Prof. Dr. Penda M’BOW
(Senegallı Siyaset Bilimci)
ATATÜRK VE DEVRİMLER
“ Atatürk hiçbir şeyi dogma olarak kabul etmedi. ”
Mihail GORBAÇOV
(Eski SSCB Devlet Başkanı)
· “ Atatürk, çağdaş bir Türk uygarlık bölgesi yarattı. ”
“ Atatürk, kendi ulusunu büyük geçmişten daha büyük bir geleceğe götürebildi. ”
“ Atatürk, devletin insana baskı yapmasını önledi ve devletçiliğin insanlığa hizmet etmesini sağladı. Bunu ne Atatürk’ten önceki reformcu padişahlar, ne de Atatürk dönemindeki Batılı reformcular yapabildi. ”
Prof. Dr. Vitali ŞEREMET
(Rusya Bilimler Akademisi)
· “ Dil ve yazı devrimi, Türk ulusunu uygarlık dünyasına açtı. ”
Prof. Dr. Yuri ŞÇEKA
(Moskova Üniversitesi)
· “ Kemalizm, dahiyane bir siyasi liderlik ilkesidir, duvarlara yazılmaktan çok, hayata geçirilmesi gerekir. ”
Dietrich SCHLEGEL
(Alman İletişimci)
· “ Atatürk Türkiye’sinde geleneksel toplumdan çağdaş bir topluma geçiş süremi, İngilizlerin liberal yolundan da Fransızların devrimci yolundan da farklı bir yol olarak ortaya çıktı. ”
“ Atatürk reformlarının başarısı ve yeni Cumhuriyet’ in gelişimi genellikle gelişmekte olan ülkelerde tekrarlanabilir model olarak görülebilir. ”
“ Kemalist devrim, Türk tarihinde keskin bir dönüm noktası, gerilikten kurtulma ve sürekli bir siyasal istikrar ve ekonomik gelişme atılımı olarak görülmektedir. ”
Prof. Dr. Dong Cin GUA
(Pekin Üniversitesi)
· “ 20. yüzyılda M. Kemal’den başka düşünceleri ülkesinin yaşamında temel rol oynayan başka bir önder yoktur. ”
“ Atatürk’ün bir ilke için ve yurdu için Avrupalılara karşı durabilmiş ve savaşabilmiş olması Avrupalıların Türklere karşı saygısını arttırmıştır. ”
“ Atatürk’ün devrimindeki farklı yan şu ki, iktidara gelen bu asker, iktidarda kalmak için orayı ele geçirmiş bir asker değildi, toplumu değiştirmek için oraya gelmişti. ”
Prof.Dr.Ali MAZRUI
(ABD Binghamton Üniversitesi)
· “ Mustafa Kemal beslediği umutları, giriştiği işleri bir yaygara konusu yapmaksızın sonuca ulaştırmıştır. Bunun içindir ki, bu göz kamaştırıcı yapıtın büyüklüğü gereği gibi bilinmemektedir. Bu yapıt İngiliz, Fransız, Rus devrimlerinin başardıklarından bambaşkadır. Örneğin hiçbiri dil, yazı gibi konulara el atmamıştır.
Mustafa Kemal’in geniş bir yalnızlık ve ışık çemberiyle çevrilmiş olduğunu söylüyorsam, yalnız siyasal ve toplumsal değil, aynı zamanda yöresel ve düşünsel ve sonuçta felsefe ve dinsel olan şaşırtıcı devrimin programını kendisinin, adeta yalnız kendisinin yapmış olmasındandır. ”
GEORGE DUHAMEL
· “ Bugünkü Türk Devleti’nin yaşantısı tümüyle göz önüne alınırsa, eskisinden tamamen değişik bir görünüm ortaya çıkar. Harpten sonra Türkiye’de vuku bulan inkılap, sultanlığın ortadan kaldırılması ve cumhuriyetin kurulması ile sonuçlanmış, ülkede siyasi, sosyal, fikri vs. inanılmaz değişikliklere yol açmıştır. Bu ülkede, önemli değişiklikler gerçekleşmiş ise, bu Mustafa Kemal Paşa sayesinde olmuştur. Bugünün Türkiye’sinde bütün reformların hazırlayıcısı ve yürütücüsü O’dur. ”
“ Yeni Cumhuriyetin reform devri, Mustafa Kemal’in zihniyetinden o derece etkilenmiştir ki, ekonomik, sosyal, siyasi veya fikri bir meselenin incelenmesi, büyük Türk reformcusunun şahsiyeti üzerinde durulmadan yapılamaz. Bu sebepledir ki Mustafa Kemal Paşa, ülkenin ruhu haline gelmiştir. Yeni Cumhuriyet, Mustafa Kemal’in fikirlerinin simgesinden ibarettir. ”
K.S. CHANTİTCH – CHANDA
· “ İkinci Dünya Savaşı’na kadar Mustafa Kemal’in eseri Türkiye çapında değerlendirildi : Eski bir ülkenin modern bir millet haline sokulması için harcanan çabayı takdir etmeyen yoktu. Söz konusu eser, 1945’ten bu yana bir örnek değer kazandı. Kemalizm, Türkiye tarihinin bir sayfası olmaktan çıkıp, politik bir sisteme örneklik etmeye başladı. ”
Maurice DUVERGER (Paris 1961)
· “ ... Cumhuriyet’ in kurulmasıyla sonuçlanan devrim, Osmanlı ülkesinde şimdiye dek görülüp duyulmamış dinsel, siyasal ve toplumsal bir değişim yarattı. ”
“ ... Yeni Cumhuriyet, Mustafa Kemal’in düşüncelerinin somutlaşmış bir örneğinden başka bir şey değildir. ”
K.S. Chantitch CHANDAN (Paris 1929)
· “ Bu devrim, Mustafa Kemal Paşa adında olağanüstü bir insanın yapıtı oldu. Mustafa Kemal hem yeni Türkiye’yi tasarlayan beyin, hem onu yoğurup meydana getiren bilek olmuştur. Bu ülkenin yaratıcısı da, kurtarıcısı da, yenileyicisi de O’dur. ”
“ ... Mustafa Kemal isteseydi biri hükümdar, bir diktatör, bir halife olabilirdi. Ama büyük insan olmak için o göz kamaştırıcı unvanlara ihtiyacı yoktu onun. Kendi ölçüsüne 0göre tasarlayıp kurduğu Cumhuriyetin başkanı olduktan sonra Mustafa Kemal, kendini, ulusunu uygarlaştırma işine verdi. ”
Charles de CHAMBRUN (Paris 1952)
· “ Son kerte halkçı olan Atatürkçülük, uygarlığın özgürlük, getirdiği ve mutluluğun bağımsızlıkta yani siyasal, toplumsal ve dinsel bağımlılıktan uzak bir yaşamda bulunduğu düşüncesini halkın bilincine yerleştirir. ”
Gerard TONGAS (Paris 1937)
· “ Devrimin ruhu olmuştu Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nın ruhu. Yalnız, ama yalnız, onun o sarsılmaz iradesiyle, yıkılma yolundaki büyük bir ulus ayakta kalabilmişti. Devrimi kendi elleriyle bir yontu gibi biçimlendirmiş, ona yepyeni bir yüz vermişti, dahası onu kendi varlığının bilincine kavuşturmuş, geleceğe umutla doldurmuştu. ”
Jean Paul ROUX
· “ Ancak bir tek adam emperyalist gücün içyüzünü gerçekliği ile sezip kavramış ve devrimci dinamiğin bütün mantıksal sonuçlarını hesaba katarak ona karşı koyabilmiştir : Mustafa Kemal Atatürk. ”
Dr. Stephan RENART
· “ Türk devriminde, birden tepen tutkuların, yahut irrasyonel (akla uygun olmayan) heyecanların uzaklaştırılması pahasına, sıkı bir soğukkanlılığın ve politik olanaklar ile zorunlulukların matematik ve stratejik hesabını yapan bir anlayışın egemen olması, devrim yönetimindeki birlik sayesinde olmuştur. ”
Bischaff
Avusturyalı Diplomat
(Atatürk döneminde Ankara’da görevlidir.)
· “ Kemalist tek partinin birinci özelliği, demokratik bir ideolojiye sahip bulunmasıydı. Tek partinin şefleri için ideal çoğulculuktu. Mustafa Kemal’in siyaset rejimi, çoğulculuğun üstün bir değer olduğunu kabul ediyor ve çoğulcu bir devlet felsefesi içinde işlevini yerine getiriyordu. Üstelik tek Türk partisinin yapısal açıdan da totaliterlikle hiçbir ilgisi yoktur. ”
Prof. Maurice DUVERGER
Fransız Siyasal Rejimler Uzmanı
ATATÜRK VE BAĞIMSIZLIK
· “ Atatürk ulusal egemenlik ilkesini simge düzeyine yükseltti.”
“ Eğer Sevr Anlaşması uygulanabilseydi, artık Türk ülkesi, Türk yurdu diye bir şey ortada kalmayacaktı. Yalnız Anadolu’nun orta yerinde, ancak sınırlı ölçüde bağımsız, ama gerçekte yabancı denetimi altında küçük bir toprak parçası Türklere bırakılmak isteniyordu. ”
Alexandre JEVAKOFF
(Fransa Devlet Adamı)
“ Atatürk, Türkiye’yi özgür ülkeler topluluğunun bir üyesi yapmıştır. ”
Edzard REUTER
(Alman Hukukçu)
“ M. Kemal, bağımsızlıkları için savaşan bütün halklara, kurtuluş ve çağdaşlaşma yolunda umut verdi. ”
Prof. Dr. Rafa Ben AŞUR
(Tunus Teknik ve Tıp Bilimleri Üniversitesi)
· “ Ne Nehru, ne Tito; yalnız M. Kemal Atatürk bağımsızlık hareketlerinin atasıdır. ”
Prof. Dr. Vitali ŞEREMET
(Rusya Bilimler Akademisi)
ATATÜRK VE DEMOKRASİ
· “ 1930’larda Avrupa bir karanlık içindeyken, Almanya’da toplama kampları varken, Atatürk Türkiye’sinde demokrasiye hazırlık çalışmaları vardı. ”
Prof. Dr. Klaus Liebe HARKOV
(Bremen Üniversitesi)
· “ Demokrasiye sahip olabilmek için, önce demokratik olarak işleyebilen, demokrasiye temel olabilecek bir ulus, bir toplum bulunmalıdır. Kuşkusuz demokrasi halkın yönetimi demektir. Eğer ortada halk yoksa, demokrasi de olmaz. Bu nedenle, bütün Atatürk devrimlerinin en önemli yanı, “Ulus Kurma” çalışmalarından oluşur. ”
Prof. Dr. Feruz YASEME
(Manchester Üniversitesi)
ATATÜRK VE EGEMENLİK
· “ M. Kemal, bir ülkeye bağımlılık getiren yabancı yardımdan uzak durma zorunluluğunu ortaya koyan, böylece ulusal egemenlik dediği muazzam çözümü ve gelişmeyi getiren ilk önderdir. ”
“ Atatürk’ün strateji ustalığı, amaçlarını olanaklarına uyarlama diye nitelenen büyük devlet adamlığının bir sonucudur. ”
Prof. Dr. Jacques THOBIE
(Paris 8. Üniversitesi)
· “ ... Ülkenin toprak bütünlüğü ve egemenliğinin nasıl korunabileceği konusunda bir ders... Bu, Türk ulusunun, özellikle M. Kemal Atatürk’ün önderliği altında bütün dünyaya verdiği eşsiz bir örnektir. ”
Prof. Dr. Arşi HAN
(Hintli Bilim Adamı)
ATATÜRK VE EĞİTİM
· “ Atatürk Cumhuriyeti’nin bilim ve eğitime verdiği önem, eğitimin insanları özgürleştireceğini düşünmesi, çok büyük değer taşır. Hiç kuşkumuz yok ki, zaman içinde ülkenin geleceğini özgür bireyler belirleyecektir. ”
“ Kemalist ekonomi politikası çok daha ileriye bakan, uzun süremli düşünen, kısa dönemde kar elde etmeye çok önem vermeyen bir politikaydı. Bu nedenle de çok büyük bir başarı elde etti. ”
Prof. Dr. Feruz AHMAD
(ABD Massachusetts Üniversitesi)
· “ Atatürk’e göre okul, gençleri eğiten, dünyadaki karmaşık ve zor anlaşılan sosyal, kültürel ve ekonomik nitelikli gelişmelere karşı açık görüşlü yapan bir kurum olarak nitelendirilmektedir. ”
Klaus LIEBE
(Alman TV’ci)
ATATÜRK DİKTATÖR MÜ ?
· “ Gerçek diktatörleri gördük. Hepsi çok büyük yıkımlara yol açıp ortadan kalktılar. Mussolini, Hitler, Stalin... Oysa Atatürk yaşayan bir eser kurdu. Bu, Atatürk’ü asla diktatöre benzetmemek gerektiğinin kanıtıdır. ”
Prof. Dr. Jean Paul ROUX
(Fransız Bilim Adamı)
· “ Ulusların tarihinde çok seyrek olarak büyük buhran dönemlerinde büyük adamların ortaya çıktığı görülmüştür. Chorchill’in İngiliz ulusunun başına geçip, İkinci Dünya Savaşı’nda galip çıkması böyle bir döneme rastlar. Ama O’nun Atatürk’ten büyük farkı vardır. Çünkü Atatürk gibi ulusunun sosyal ve ekonomik sorunlarına eğilmesini bilmemiştir.
Mustafa Kemal Paşa’yı Türkiye’nin LENİN’i diye adlandırmak doğru değildir. Türk liderini mutlaka diğer bir tarihi karaktere benzetmek gerekiyorsa, bu kişiyi Fransız devriminin kahramanları arasında bulacağımızı sanıyorum. ”
ARNOLD TOYNBEE
· “ Mustafa Kemal’in siyasası, Türkiye’yi topluca Batılılaşma yoluna koymak olmuştur. Bunda hiçbir biçimde en ufak bir ödün vermek istememiştir. 1920’lerde uygulamaya başladığı devrimci programı, belki de tarihte hiçbir ülke bu denli kısa bir zamanda, bu denli inanç ve yöntemli bir biçimde gerçekleştirmemiştir. ”
“ ... Bu devrim tek partiye dayanan otoriter bir yöntemle mümkün olmuştur. Belki başka bir yöntemle bunca iş bu denli kısa zamanda başarılamazdı. ”
“ ...Bununla birlikte, Türkiye’de tek parti yolu hiçbir zaman Faşist-Nazi-Komünist tipi bir diktatörlük biçimini almamıştır. Bu rejimin sonrası umut ve cesaret verici olmuştur. ”
Prof. Arnold J. TOYNBEE
(Milliyet Gazetesi 1965)
· “ Demokrat ruhlu, özgürlüğe tutkun ve her türlü diktatörlüğün yeminli düşmanı olan biz Gazi Mustafa Kemal’e vurulmak istenen ‘diktatör’ damgasını hiç ama hiç kabul etmiyoruz. Diktatörlük yalnız zorba bir kişi ya da tek bir partinin sözü geçerliliği düşüncesini taşır çünkü. ”
Neila PAVLOVA (Paris 1930)
ATATÜRK VE ÇANAKKALE
· “ Bence Atatürk ile Churchill arasında birçok ortak özellikler var. Her ikisi de çok kararlı ve çok derin düşünen insanlardı. Yalnız karizma sahibi olmakla kalmıyorlardı ; aynı zamanda durumu doğru anlama yetenekleri vardı. ”
“ Bütün tarihte bir tek birlik komutanın bir çarpışmanın, hatta bütünüyle bir savaşın sonucunu böylesine derinden etkilemesinin herhalde pek az örneği vardır. Bu Gelibolu savaşıdır. ”
“ Atatürk’ün Türkiye için kalıcı değeri saymakla bitmez. Atatürk çağdaş Türkiye’nin doğrudan doğruya kurucusu, biçimleyicisi ve en önde gelen önderidir. ”
Amiral William CRAVE
(Eski ABD Genel Kurmay Başkanı)
· “ Mustafa Kemal, çağdaş eserinden kıvanç duyarak,zaferlerinden tevazu ile bahseder, herkesin kalbine nüfuz etmeyi bilirdi. General Gouraud ile birlikte bulunduğu günü hiç unutmayacağım. Bu, Çanakkale Şehitleri Anıtı’nın açılış töreni arifesinde Ankara’da idi. Hayatta kalan iki büyük insan yüz yüze ayakta duruyorlardı. Mustafa Kemal, kahramanlığın simgeleştirdiği, muhatabın boş ceket kolunu heyecanla göstererek, bana doğru eğildi ve alçak sesle : ‘ Onun, Türk toprağında yatan şerefli kolu, iki millet arasında son derece değerli bir bağdır ’ dedi. ”
“ Gazi konuşmayı severdi ; çünkü karşısındakini ikna etmek isterdi. Düşüncelerinde gerçekçi olup, düşlerinin bu sınırların dışına çıkmasına müsaade etmezdi. Bu, karakterinin en dikkat çekici özelliği idi. Özlemlerini frenlemeyi bilirdi. ”
CHARLES DE CHAMBRUN
· “ Türkler Wilson prensiplerini tam anlamıyla kabul etmişlerdi. Mütareke imzalamakla, İmparatorluğun bütün bölgelerinde Türk hakimiyetinin, Başkan Wilson’un -onlar için gerçek sulh hakemi- el uzatılmaz bir dogması olduğundan şüphe etmiyorlardı. Bunlar birdenbire yıkılmıştır. Yargılandıkları duygusu bütün halk tabakalarına yayılmıştır. Hepsi, Çanakkale’de Türk zaferini canlandıran ve Alman’ın kibrine kafa tutan bir insanı, bir askeri, son harbin kahramanını hatırlamışlardır. Bu Berlin’in öğrencisi Enver değil, fakat onun can düşmanı, milleti ve Müslüman toplumlar tarafından tapılan Anafartalar’ın Mustafa Kemali’dir. O, Türkleri coşturan yeni düşüncenin, milli düşüncenin simgesi olacaktır. Bütün mukavemetin tarihi onun etrafında oluşacaktır. ”
Berthe GEORGES-GAULİS
ATATÜRK’ÜN KOMŞU ÜLKELERLE İLİŞKİLERİ
· “ Balkan Türk toplulukları arasında Atatürk devrimleri çok etkili olmuştur.”
Prof. Dr. Mustafa MEHMET
(Bükreş Üniversitesi)
· “ Biz Makedonya Türkleri, geleceğimizi Atatürkçülüğün icra edilmesinde ve Atatürkçülüğe sadık kalmamızda görüyoruz. ”
Prof. Dr. Hamza YUSUF
(Üsküp Üniversitesi)
· “ Atatürk hem Batı kapitalizmden, hem de Doğu kolektivizmden farklı; gerçekten özgün bir yol izledi. ”
Prof. Dr. Robert MANTRAN
(Tarihçi)
· “ Japonya ve Türkiye siyasi birliğini, siyasi istikrarını muhafaza eden, çok az sayıdaki memleketlerden biridir. Bu bakımdan Milli Mücadele çok mühim bir mana taşır. Çünkü eğer Osmanlı İmparatorluğu yıkıldığı zaman Milli Mücadele başarılı olmasaydı, Türkiye de sömürge durumuna düşecekti. Milli Mücadele muvaffak olduğu için bu durumdan kurtulmuş, siyasi istikrarını muhafaza edebilmiştir. Bu bakımdan Türkiye’nin deneyimi siyasi tarih için de, Asya ülkelerinin çağdaşlaşma tarihi için de özel önem taşıyor. ”
Prof. Dr. Tadaşi SUZUKİ
(Tokyo Üniversitesi)
· “ Atatürk yalnız bu asrın en büyük adamlarından biri değildir. Biz Pakistan’da O’nu gelmiş geçmiş bütün çağların en büyük adamlarından biri olarak görüyoruz. O yalnız, sizin milletinizin sevgili lideri değildir. Dünyadaki bütün Müslümanlar gözlerini sevgi ve hayranlık hisleriyle O’na çevirmişlerdir. O, Müslüman dünyasında, yeniden siyasi uyanış istikametinde ileriye doğru cesur bir adım atan bir avuç insandan biridir. ”
EYÜP HAN
· “ Bence Atatürk Türkiye’yi yalnız Yunanlılardan değil, Sovyetlerden de kurtarmıştır. ”
Prof. Dr. Norman STONE
(Bilkent Üniversitesi)
· “ Mustafa Kemal Destanı, Mayıs 1919 ile Ağustos 1922 tarihleri arasında alır yerini. Bu üç yıl içindeki Türk eylemi, insanüstü bir coşku ve çaba gösterilerek başarılmış bir çeşit mucize olarak kalacaktır Asya tarihinde. ”
Berthe Georges GAULIS (Paris 1924)
· “ Atatürk, bir ulusun iç yaşamında başarılı olmadıkça, dış ilişkilerinde de başarılı olamayacağını görmüştür. ”
General Alexander HAIG
(Eski NATO Baş Komutanı)
· “ Atatürk, Misak-ı Milli ilkesi ile Yunanlıların ve Sırpların Güneydoğu Avrupa’da yaptığı onca etnik kıyımlara yol açan ‘geri-alımcılık’ akımına karşı durmuştur. ”
Prof. Dr. Stanford SHAW
(California Üniversitesi)
· “ Mustafa Kemal’in kişiliği halk kitlelerinin ayaklanması ve halk mücadelelerinin öncüsü olmuştur. Bu mücadeleler, O’nun ölümünden sonra genişlemiş. Doğu ve Batı bloklarının arasındaki üçüncü dünyaya sirayet etmiş ve onu sömürge tahakkümünden kurtarmıştır.
Onun ölmez eseri, egemenliklerini elde etmiş milletlerin, kaderlerini hükmedenler için ışıklı bir örnek ve bir ilham kaynağı olarak kalacaktır. ”
HABİB BURGİBA
· “ Atatürk, Türk gençliği için olduğu kadar Pakistan gençliğinin de kahramanıdır. O bütün asrımızdaki bağımsızlık hareketlerinin öncüsü olmuştur. ”
İFTİHAR ALİ
“ M. Venizelos’u, Mustafa Kemal ile son bir mülakattan çıkarken gözümde canlandırıyorum. İmzalamış olduğu anlaşmanın heyecanı içinde, altın gözlükleri altında parıldayan gözleri ile bakarak bana “ O çok büyük bir insan. Bu kadar kapsamlı bir kafaya, devlet yönetimi hakkında böylesine bilgiye sahip bir generale rastladım ” dedi.
Charles DE CHAMBRUN
“ Bugünkü olaylara hakim olan etkili kişinin özelliklerini ana çizgileriyle belirtmeden, Doğunun uyanış tarihini ele almak mümkün değildir. Onda, nadiren birleşmiş olan iki unsur yan yana bulunmaktadır : askeri kumanda yeteneği, sivil örgütleme gücü. ”
“ Anadolu’nun şefi, kuvvetli şahsiyeti ile doğulu ruhu üzerinde derin tesirle onu değiştirmektedir. O olmadan, İslam’ın yolunu bulmak için elli yıl daha fazla zaman alacağı söylenebilir. ”
“ Mustafa Kemal, bir çırpıda formülü ortaya koydu. Bu basit, kesin ve bir ulusu tanıdığını ifade eden formül, milletini yeni geleceklere doğru götürecektir. ”
BERTHE GEORGES-GAULİS
“ ... Mustafa Kemal efsanesi şu iki tarih arasında bulunur : Mayıs 1919-Ağustos 1922. Bu üç yıl boyunca Türk hareketi, insanüstü bir heyecan içinde gerçekleşmiş bir çeşit mucize olarak Asya tarihinde kalacaktır. Asya, Afrika buna iştirak ettiler ; heyetleri, Ankara’da devlet kurucunun eserini çok yakından izlediler. O, soğukkanlılıkla, yorulmak bilmeyen bir takip fikriyle, bütün iyi niyetleri seferber etmeyi, heyecanları uyarmayı bilmiştir. Müslüman dünyasının ortak desteği, Britanya İmparatorluğu’nu yenmesini sağlamıştır. ”
BERTHE GEORGES-GAULİS
“ Türk ulusunun Kurtuluş Savaşı ya da Kemalist Devrim, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Asya’da meydana gelen antiemperyalist eylemin en aydınlık örneğidir. ”
Prof. Paul DUMANT
“ Atatürk, Doğu ve Batı’daki güç kutuplarına, kendisini bağlayabilecek her türlü bağdan özgür, kendi kararlarını kendisi verebilen bir Türkiye yarattı. Bu bakımdan Sakarya’nın kahramanı, Üçüncü Dünyanın da öncüsü sayılabilir. ”
Blance Villalta
Arjantinli Siyaset Bilimcisi
“ Türk ulusu kendisi için savaşırken, aynı zamanda kardeş halkaların savaşını da vermiştir. Kendisine karşı kabaran sel sularını Ankara kapılarında durdurarak İzmir’e, İstanbul’a, Trakya’ya doğru süren Türklerin başlattığı yeni akım, belki de Irak, Suriye, Filistin, Mısır, Tunus ve dahası Cezayir ve Hindistan’a değin etkisini sürdürecek ve bu ülkeleri kaplayan Batı selini sürükleyip götürecektir. ”
Arnold J. TOYNBEE
İngiliz Tarihçi
“ Türkiye’nin hayatı, genel görünüşü, iç ve dış politikasındaki bütün bu kökten değişiklikler olağanüstü ve galip bir askeri önder tarafından gerçekleştirildi. Yakın Doğu barışının, en ateşli dostu da zafer kazanmış Gazi Mustafa Kemal’den başka kimse değildir. ”
Charles H. SHERRIL
ATATÜRK VE LOZAN
“ Yüzyıllar pek seyrek olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, o büyük dahi, çağımızda Türk ulusuna nasip oldu ve bizim karşımıza çıktı ; Mustafa Kemal’in dehasına karşı elden ne gelirdi. ”
Llyod GEORGE
İngiliz Başbakanı
“ Tarihte bu insan gibi, vatanını kurtaran, daha doğrusu dirilten büyük insanlar vardır. Böyle korkunç bir serüvene atılmak bile çoğu zaman, kişinin ölümsüzlüğe ulaşması için yeter. -Vercingetorix bunun en güzel örneğidir- Galya’lı kahraman gibi Türk kahramanı da, tam her şeyin bittiği sanıldığı anda ortaya çıktı. Böylece, bütün meseleler yeniden masanın üstüne kondu. Ben bile Sevres (Sevr)’den sonra Türkiye’nin öldüğünü sanmıştım. Ama Türkiye yaşıyor ; hem Mustafa Kemal başına geçeli beri öylesine canlı yaşıyor ki, bir Lloyd George’ in bütün çabaları, bütün imkanları, sağduyuya meydan okuyan bu şiddetli yaşama isteğinin karşısında erimekten başka bir şey yapamıyor... Kişi, bir ölünün, tıpkı Lazare gibi tabutun kapağını atıp yürüdüğünü görseydi bundan çok şaşmazdı doğrusu. ”
Claude FARRERE